Gemeente
Amsterdam

Dit is een gearchiveerde versie van de website wijnemenjemee.nl, waarop je de bouw van de Noord/Zuidlijn kon volgen. Deze kennis is nog wel beschikbaar, maar je kunt dus geen reactie meer achterlaten.
Gluren bij de buren: Rotterdamsebaan, een maatje meer…
9
7 maanden geleden
Jan.Meeuwenberg :
Ook interessant om het boorproces te volgen van de Rotterdamsebaan, daar heeft ...

Gluren bij de buren: Rotterdamsebaan, een maatje meer…

Duco Vaillant : Metro en Tram 5 maart 2018

In de serie gluren bij de buren nemen we een kijkje bij andere projecten. Vandaag gaan we op bezoek bij de Rotterdamsebaan in Den Haag. Diverse oud-collega’s, waaronder Joost Joustra, Frank Haring en Paul Janssen, werken inmiddels bij dit bijzondere boorproject in de Hofstad. Gé en ik mogen vandaag alvast de eerste stappen nemen in deze nieuwe tunnel en vragen manager Techniek en Uitvoering Joost Joustra het hemd van zijn lijf.

Joost Joustra was 7 jaar actief als projectleider uitvoering boortunnel bij de Noord/Zuidlijn voordat hij naar Den Haag ging. Sinds 2013 is hij projectmanager techniek & uitvoering bij de Rotterdamsebaan.
Joost Joustra was 7 jaar actief als projectleider uitvoering boortunnel bij de Noord/Zuidlijn voordat hij naar Den Haag ging. Sinds 2013 is hij projectmanager techniek & uitvoering bij de Rotterdamsebaan. Foto: Gé Dubbelman

Waarom bouwen jullie de Rotterdamsebaan?

“We bouwen een extra verbinding tussen de snelweg (A4/A13) en de Centrumring van Den Haag. Op die manier kan het verkeer zich straks veel beter verdelen van en naar snelweg. Dit zorgt voor verlichting van de Utrechtsebaan en het onderliggende wegennet dat veel last heeft van sluipverkeer. De hele verbinding is zo’n 4 kilometer lang en loopt van knooppunt Ypenburg naar de Binckhorst. Een dikke anderhalve kilometer daarvan loopt ondergronds en hebben we aangelegd met behulp van een boor.”

Overzichtstekening Rotterdamsebaan. Rechts de aansluiting op de snelweg, in het groen het nieuwe park en links de aansluiting op de stad. De boortunnels zijn te zien tussen de rode lijntjes. Meer tekeningen zijn <a href="https://www.denhaag.nl/nl/in-de-stad/verkeer-en-vervoer/werkzaamheden-rotterdamsebaan/route-rotterdamsebaan.htm" target="_blank" rel="noopener noreferrer">hier</a> te vinden. 
Overzichtstekening Rotterdamsebaan. Rechts de aansluiting op de snelweg, in het groen het nieuwe park en links de aansluiting op de stad. De boortunnels zijn te zien tussen de rode lijntjes. Meer tekeningen zijn hier te vinden.  Bron: Rotterdamsebaan.nl

Wat zijn jullie grootste uitdagingen?

“Vooral de grote diversiteit in opgaven en verschillende partijen. We bouwen in drie gemeenten, onze weg wordt direct aangesloten op het Rijkswegennet en in het park dat we aanleggen naast de Rotterdamsebaan, komt een waterberging van het Hoogheemraadschap van Delfland. Technisch gezien is het niet heel exotisch, maar betrekkelijk standaard. Wel bouwen we de tunnel  onder stedelijk gebied. Anders dan in Amsterdam volgen we niet het stratenpatroon, maar boren we onder huizen, bedrijfsgebouwen en het Forum Hadriani, een Romeinse nederzetting in Voorburg.”

Op het bouwterrein staan de tunnelelementen opgestapeld. Van een volledige stapel van 8 elementen wordt een tunnelring gemaakt voor 2 meter tunnel.
Op het bouwterrein staan de tunnelelementen opgestapeld. Van een volledige stapel van 8 elementen wordt een tunnelring gemaakt voor 2 meter tunnel. Foto: Gé Dubbelman

Hoe gaat het met het boren?

“We zitten nu nog in de opstartfase, en er is zo’n 160 meter tunnel gebouwd. In het begin heb je altijd te maken met wat opstartprobleempjes, waaronder bijvoorbeeld het maken van een goede afdichting tussen de tunnel en de wand van de startschacht. Ook heb je in het begin even tijd nodig om het proces van “staartspleetvulling”, het injecteren van mortel rond de tunnelbuis, goed in te regelen. De tunnel met een tunnelboormachine maakt, is namelijk altijd kleiner dan de machine zelf. Er blijft dus ruimte over tussen de tunnel en de grond. Om dat verschil op te vangen, injecteren we vanuit de boormachine mortel in die ruimte. Zodoende kunnen we ervoor zorgen dat de zettingen van de grond tot het minimum worden beperkt. En tot slot moeten de boorteams in het begin inwerken en goed op elkaar en de machine ingespeeld raken; elk project is uniek.”

De startschacht en straks entree van de tunnel. De boormachine is hier eerst door het dichtblok gegaan, een blok beton van 6 meter dik
De startschacht en straks entree van de tunnel. De boormachine is hier eerst door het dichtblok gegaan, een blok beton van 6 meter dik Foto: Gé Dubbelman

Als je het vergelijkt met Amsterdam, is het boren dan moeilijker of juist makkelijker in Den Haag?

“Qua opgave is het vergelijkbaar. Het grootste verschil is nog wel de omvang. De tunnelboormachine in Den Haag – Catharina-Amalia met een diameter van 11,34 meter – graaft per meter meer dan 2,5x zoveel grond weg als de boormachines in Amsterdam. Dat we meer grond verplaatsen maakt het in sommige opzichten lastiger, tegelijkertijd is het werk op de boor makkelijker en prettiger omdat we veel meer ruimte hebben op de boor zelf. Dat laatste is niet onbelangrijk, omdat het mensenwerk blijft. We maken net zoals in Amsterdam gebruik van internationaal ervaren boorders uit vooral Duitsland.“

De achterzijde van de tunnelboormachine Catharina-Amalia. Niet alleen de boor is groter dan bij de Noord/Zuidlijn, maar ook de pijpen voor het water, de boorvloeistof en de afvoer van de grond zijn groter.
De achterzijde van de tunnelboormachine Catharina-Amalia. Niet alleen de boor is groter dan bij de Noord/Zuidlijn, maar ook de pijpen voor het water, de boorvloeistof en de afvoer van de grond zijn groter. Foto: Gé Dubbelman

Welke lessen heb je meegenomen van de Noord/Zuidlijn?

“Teveel om op te noemen. Veel is ook vanzelfsprekend geworden. Ik zie persoonlijk de Noord/Zuidlijn, voorafgegaan door de Hubertustunnel en gevolgd door de Rotterdamsebaan, als onderdeel van een drietrapsraket voor het boren in stedelijk gebied. Bij de Hubertustunnel (ook in Den Haag) hebben we veel technische concepten ontwikkeld en hebben we voor het eerst onder bebouwing door geboord. In Amsterdam hebben we opgedane ervaringen met onder andere reflectorloze maaiveldmonitoring verder uitgebreid. Bij de Rotterdamsebaan hebben we door de opgedane kennis nog meer flexibiliteit gehad bij de keuze van het tracé. En, net zoals in Amsterdam, hebben we voor de Rotterdamsebaan een onafhankelijk schadebureau, om ervoor te zorgen dat eventuele schadeclaims allemaal via 1 loket binnenkomen en worden afgehandeld. Geen overbodige luxe als je in drie verschillende gemeenten werkt.”

Bij de Noord/Zuidlijn hebben we gekozen voor kleine boren. Als er een nieuwe tunnel zou moeten worden gebouwd, zou je dan een grote boortunnel overwegen?

“Nou ja, klein zou ik ze in Amsterdam ook weer niet noemen met een diameter van bijna 7 meter en 83 meter lang. De techniek om te boren in Nederland is inmiddels volwassen, ook als het gaat om boren in stedelijk gebied onder huizen. Vanuit technisch oogpunt zou ik niet weten waarom je geen grote boortunnel zou overwegen. Maar boren is nooit eenvoudig en er is veel vakmanschap nodig vanuit zowel de overheid als de aannemer.”

 

Voorin de tunnelboormachine op de plek waar de tunnelelementen worden geplaatst. De boorders hebben veel meer ruimte dan op de boren in Amsterdam. <a href="https://youtu.be/aqZvF7o2o1U" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Hier</a> een mooi filmpje van Gé in Amsterdam te zien van dit proces. </p>
Voorin de tunnelboormachine op de plek waar de tunnelelementen worden geplaatst. De boorders hebben veel meer ruimte dan op de boren in Amsterdam. Hier een mooi filmpje van Gé in Amsterdam te zien van dit proces. 

Foto: Gé Dubbelman

Volgen?

Meer weten over de Rotterdamsebaan? Dat kan hier. Daarnaast wordt elke werkdag het aantal meters van boormachine Catharina-Amalia bijgehouden via een speciale site. Nog meer weten? Volg het project Rotterdamsebaan dan op Facebook, Instagram of Twitter. En voor heel veel mooie beelden kunt u terecht op Flickr.

Heeft u vragen? U kunt ze hieronder stellen.

Foto van volger

Jan.Meeuwenberg

18-03-2018 | 00:11

Ook interessant om het boorproces te volgen van de Rotterdamsebaan, daar heeft men een vertraging gehad doordat de weggeboorde  grond door de vorst bevroor, kom daar maar eens op!.Ook het restwater wat na het boren overblijft was van een minder goede kwaliteit en wordt nu met tankwagens afgevoerd. Ik denk niet dat dat je daar rekening mee kan houden dat zo’n tegenslag zich voordoet Er is een vertraging van 3 weken ontstaan, maar het boren is hervat. Zo kan je voor onverwachte vertragingen komen te staan.

Foto van volger

Duco Vaillant, Metro en Tram

13-03-2018 | 12:18

@Tommey en Egbert Six
Een grotere boor betekent ook meer invloed op de omgeving, met meer risico’s op zettingen en eventuele verzakkingen. Onder weilanden zoals bij de Groene Harttunnel natuurlijk geen enkel probleem. In Amsterdam is dat natuurlijk een ander verhaal. Er is om die reden gekozen voor zo klein mogelijke boren en te boren onder de straat. Om goed te kunnen boren in Amsterdam moesten de boorders nauwkeuriger boren dan ze gewend waren, omdat er anders aardig wat schade had kunnen opleveren aan de huizen. Lees hier het artikel ‘Met alléén techniek kom je er niet’ op de kenniswebsite.

Met de opgedane boorkennis wordt dat ook in stedelijk gebied in onze slappe grond nu mogelijk geacht. Het voordeel is dat je maar 1 tunnel hoeft te boren. Dat vergroot de mogelijkheden voor ontwerpers. Uiteraard zijn er tal van overwegingen die mee spelen.

Foto van volger

Duco Vaillant, Metro en Tram

13-03-2018 | 10:32

@Jan Meeuwenberg
Dank! Ik zag dat uw vraag nog was blijven liggen. Het totaal geïnstalleerd vermogen per tunnelboormachine bij ons was 2400 kW, het graafwiel 945 kW. Het verbruik varieert sterk afhankelijk van datgene wat de boorders doen.

Foto van volger

Egbert Six

07-03-2018 | 09:24

@Tommey Het is technisch geen probleem om met een grote boor een dubbelsporige tunnel te bouwen. De Groene Hart tunnel (in de HSL Zuid) is zo gebouwd. Allerlei technische en financiële overwegingen leiden tot een besluit over de uitvoering van een project.

Foto van volger

Prashoe

06-03-2018 | 17:59

@Renske van Bers, Metro en Tram

Ik merk het wel.

Foto van volger

Renske van Bers, Metro en Tram

06-03-2018 | 11:45

@Prashoe, we zullen het meteen melden als het zover is! Groet, Renske

Foto van volger

Prashoe

06-03-2018 | 10:14

Wanneer kunnen we ons opgeven voor de test Passagier want is al maart ?

Foto van volger

Tommey

06-03-2018 | 10:02

Vraag: zou het überhaupt kunnen/nut hebben/veilig zijn: met 1 boor twee metrosporen neerleggen? 

Foto van volger

Jan.Meeuwenberg

05-03-2018 | 21:42

Een interessant verhaal weer, complimenten voor dat jullie ons nog steeds weten te boeien. Ik zou bijna heimwee krijgen naar de tijd dat er in Amsterdam nog geboord werd, het is natuurlijk een interessante techniek om zo diep een weg te kunnen banen.

Hoeveel kilowatts verbruikte de boormachine in Amsterdam ook al weer en nu bij dit project? hoe groter de boor hoe meer vermogen verbruikt de boormachine natuurlijk, het gaat natuurlijk over grote vermogens.

Er zou veel meer ondergronds aangelegd moeten worden daar is natuurlijk ruimte genoeg.

Ook interessant in Amsterdam was de diepwandmethode en de bouw van de vluchttunnels, er is zoveel gebeurt in al die jaren. prachtig dat we de bouw van de N/Z-lijn hebben kunnen volgen, het is natuurlijk anders met al die stations waar de tunnelbuizen op aansluiten in Amsterdam.

9
reacties van 4 volgers
Meest actief in deze discussie
Prashoe 2
Jan.Meeuwenberg 2
Tommey 1
Egbert Six 1

Bijdragen Metro en Tram
Duco Vaillant, Metro en Tram 2
Renske van Bers, Metro en Tram 1

Gerelateerde artikelen

Data boorproces Noord/Zuidlijn straks voor iedereen zichtbaar
1 september 2016 : Renske van Bers

Data boorproces Noord/Zuidlijn straks voor iedereen zichtbaar

Renske van Bers : Vervoerregio Amsterdam 1 september 2016
Een tunnelboormachine verplaatsen. Hoe doe je dat?
28 juli 2015 : Duco Vaillant

Een tunnelboormachine verplaatsen. Hoe doe je dat?

Duco Vaillant : Vervoerregio Amsterdam 28 juli 2015
Hoe gaat het met… ‘hoofdboorder’ Paul Janssen?
30 april 2015 : Renske van Bers

Hoe gaat het met… ‘hoofdboorder’ Paul Janssen?

Renske van Bers : Vervoerregio Amsterdam 30 april 2015
Hoe gaat het met&#8230; tunnelboorder Hans Gaumann?
13 april 2015 : Margreet Bosma

Hoe gaat het met… tunnelboorder Hans Gaumann?

Margreet Bosma : Vervoerregio Amsterdam 13 april 2015