Gemeente
Amsterdam

Dit is een gearchiveerde versie van de website wijnemenjemee.nl, waarop je de bouw van de Noord/Zuidlijn kon volgen. Deze kennis is nog wel beschikbaar, maar je kunt dus geen reactie meer achterlaten.
De diepte in met Noord/Zuidlijn voorlichter Hans Volkers…

De diepte in met Noord/Zuidlijn voorlichter Hans Volkers…

Renske van Bers : Metro en Tram 3 oktober 2012 Tunnelboren

… Want wie weet het beter dan onze voorlichter Hans?! Deze week vertelt hij over de eerste geboorde tunnel van de wereld. Waar we nu boren in de zompige bodem van Amsterdam, waren onze Engelse buren er aanzienlijk sneller bij. Al rond 1820 kwam ingenieur Marc Brunel op het idee om ondergronds te gaan.

Behoefte aan bruggen
In het begin van de 19de eeuw was Londen hét economische centrum van de wereld. Geen wonder dat veel mensen naar deze stad trokken, op zoek naar een beter bestaan. Naarmate de stad groeide kwam er ook behoefte aan meer bruggen. Maar vooral aan de oostkant van de stad, waar de Thames richting Noordzee stroomt, was dat een probleem. Meer vaste bruggen betekende dat de grotere zeeschepen niet meer bij het stadscentrum konden komen.

Onderdoor
Maar waar je over water heen kunt gaan, kun je er ook onderdoor. Ingenieur Marc Brunel kwam rond 1820 met het idee om aan de oostkant van de stad een tunnel te bouwen in de slappe kleibodem onder de Thames. Brunel bedacht de ‘schildmethode’ die in 1824 in de praktijk werd gebracht ter hoogte van Rotherhithe en Wappin. Aan de oevers van de Thames werden hier schachten gebouwd tot zo’n 25 meter diepte, even diep als ons startcaisson aan het Damrak. Het binnenstromende grondwater werd continu weggepompt met stoommachines.

Groot houten frame
Het gebruikte ‘boorschild’ bestond uit een groot houten frame met allemaal houten plankjes ervoor van ongeveer 30×30 cm. Net als bij ons werd het schild aan de achterkant met vijzels gesteund tegen de al gebouwde tunnel. In het schild werkten de tunnelbouwers in drie lagen boven elkaar. Ze haalden een plankje weg en vervolgens groeven ze weer zo’n dertig centimeter vooruit en werden de vijzels meeverhuisd. Door dit proces te herhalen verplaatste het gehele frame zich steeds 30 cm naar voren en werd een nieuw stukje tunnel gemetseld aan de achterkant. Tegenwoordig hebben wij de metselstenen vervangen door tunneldelen.

Branden en verstikking
Tegenslagen, geldgebrek en gelukkig ook doorzettingsvermogen zijn van alle dag. Tijdens de werkzaamheden zijn verschillende mensen verdronken door grote lekkages. Ook ontstonden branden of verstikking door vrijkomende gassen uit de kleilagen. De tunnelbouwers zaten soms zo dicht onder de bodem van de Thames dat ze de palingen uit de grond konden trekken. Door geldgebrek werden de werkzaamheden verschillende keren stilgelegd.

Wereldwonder
In 1843 werd tunnel geopend voor publiek en via trappen in de schachten kwamen de dagjesmensen massaal dit wereldwonder bekijken. Het was een fenomeen dat je onder de rivier door kon lopen. Het mag een compliment zijn voor de bouwers van destijds dat de tunnel nu bijna twee eeuwen later nog steeds in gebruik is. Nadat de tunnel eerst bestemd was voor voetgangers werd hij daarna in gebruik genomen door de trein. Vanaf 1933 werd het een metrotunnel en rijdt de ‘London overground’ er tegenwoordig doorheen.

Oudste stukje infrastructuur
Deze tunnel is daarmee het oudste stukje van de ondergrondse infrastructuur. Pas in 1995 heeft de tunnel een monumentstatus gekregen. Net op tijd, want zo heeft men kunnen voorkomen dat tijdens en renovatie het originele metselwerk zou verdwijnen achter een laag spuitbeton.

Met eigen ogen zien en meer weten: aan de zuidkant bij Rotherhithe is het Brunel museum.

De eerste tunnel in aanbouw Bron Wikipedia
De eerste tunnel in aanbouw Bron Wikipedia
De tunnel bleef veel publiek trekken. Deze afbeelding is gemaakt van een fair in 1855 Bron Rag Picking History
De tunnel bleef veel publiek trekken. Deze afbeelding is gemaakt van een fair in 1855 Bron Rag Picking History
De tunnel anno 2012 Bron Wikipedia
De tunnel anno 2012 Bron Wikipedia

Heeft u vragen? U kunt ze hieronder stellen.

Foto van volger

Vincent Blom

04-10-2012 | 19:42

Leuk verhaal uit de historie. Als ik in London kom, zal ik een kijkje nemen.

Foto van volger

brix

03-10-2012 | 18:49

mooi stukje Hans, ik wil eigenlijk niet zo heel erg nadenken over de werkomstandigheden tijdens die werkzaamheden. Maar dat gezegd hebbende, is het een fenomenaal project. Maar als zij destijds de Vijzelgracht op de route hadden, was er nu waarschijnlijk geen Theems geweest. Of geen tunnel.. 😉 Lullig grapje. Toen ik door de tunnel liep, vond ik dit project ook een prestatie. en nog steeds.

2
reacties van 2 volgers
Meest actief in deze discussie
brix 1
Vincent Blom 1

Bijdragen Metro en Tram

Gerelateerde artikelen

Gluren bij de buren: Rotterdamsebaan, een maatje meer…
5 maart 2018 : Duco Vaillant

Gluren bij de buren: Rotterdamsebaan, een maatje meer…

Duco Vaillant : Metro en Tram 5 maart 2018
Data boorproces Noord/Zuidlijn straks voor iedereen zichtbaar
1 september 2016 : Renske van Bers

Data boorproces Noord/Zuidlijn straks voor iedereen zichtbaar

Renske van Bers : Metro en Tram 1 september 2016
Een tunnelboormachine verplaatsen. Hoe doe je dat?
28 juli 2015 : Duco Vaillant

Een tunnelboormachine verplaatsen. Hoe doe je dat?

Duco Vaillant : Metro en Tram 28 juli 2015
Hoe gaat het met… ‘hoofdboorder’ Paul Janssen?
30 april 2015 : Renske van Bers

Hoe gaat het met… ‘hoofdboorder’ Paul Janssen?

Renske van Bers : Metro en Tram 30 april 2015