Gemeente
Amsterdam

Dit is een gearchiveerde versie van de website wijnemenjemee.nl, waarop je de bouw van de Noord/Zuidlijn kon volgen. Deze kennis is nog wel beschikbaar, maar je kunt dus geen reactie meer achterlaten.
Een metro naar Zaanstad?

Een metro naar Zaanstad?

Duco Vaillant : Metro en Tram 21 november 2013 Netwerk

In de rubriek ‘Vraag van de volger’ zijn wij de vorige keer ingegaan op de eerste vraag van Egbert Six waarin hij zich afvroeg of er in de toekomst een station Sixhaven komt. Egbert had echter nog een vraag: Kan de Sixhaventunnel een aftakking krijgen richting Zaanstad? Voorlichter Duco Vaillant geeft antwoord.

Maar liefst 1000 trekpalen
Om antwoord te geven op deze vraag, moet ik eerst wat vertellen over de bouwmethode van de Sixhaventunnel. De tunnel is gebouwd door damwanden en combiwanden in de grond te plaatsen, de grond daartussen hebben we uitgegraven. Daarna zijn er maar liefst 1000 trekpalen in de grond geslagen, waarmee de tunnel op zijn plek wordt gehouden.

Wet van Archimedes
De 1000 trekpalen waren in deze omstandigheden noodzakelijk. De druk van het grondwater onder de tunnel is heel groot en het gewicht van de tunnel is – daarmee vergeleken – heel licht. Zonder de trekpalen zou de tunnel naar boven drijven. Kortom een mooi voorbeeldje natuurkunde volgens de Wet van Archimedes. Deze luidt: ‘De opwaartse kracht die een lichaam van een vloeistof of gas ondervindt, is even groot als het gewicht van de verplaatste vloeistof of gas’.

Verdere bouw
Terug naar de bouw van de tunnel. Nadat de trekpalen waren geplaatst en het onderwaterbeton was gestort ontstond er een enorme kuip in de grond die is gebruikt als bouwdok voor de vier zinktunnelelementen voor het IJ en onder Amsterdam Centraal. Nadat deze klaar waren, zijn we aan de slag gegaan met de definitieve constructie van de Sixhaventunnel bestaande uit een vloer, wanden en een dak. Als laatste hebben we grond bovenop onze tunnel gestort, zodat er vanaf het maaiveld, niets meer van te zien was.

Tunnel onder een tunnel
Nu komen we in de buurt van het antwoord op de vraag van Egbert Six. Er is bij de bouw van de Sixhaventunnel inderdaad rekening gehouden met een aftakking van een metro richting Zaanstad. Voor het maken van een aftakking moet een van sporen onder de andere sporen worden gebouwd. Daarvoor moet er een kruisende Zaanstadtunnel onder de tunnel worden gebouwd met 1 spoor. Bij een deel van de Sixhaventunnel zitten in de wanden mantelbuizen. Hier kunnen drukpalen in worden gedrukt zodat de bouw van de Zaanstadtunnel niet onmogelijk is gemaakt. De aftakking richting Zaanstad zou dan onder de Hagedoornweg komen te lopen, via de Noordelijke IJ-oevers, naar Zaanstad.

Pas na 2030
Zoals het er nu uitziet, duurt het nog wel even en is de lijn pas na 2030 een reële optie. Tegen die tijd heeft Zaanstad in het gebied dat aansluit op de Noordelijke IJ-oevers naar verwachting tussen de 3.500 en 5.000 arbeidsplaatsen en 5.000 woningen gerealiseerd. Dit zou een zodanige vervoerwaarde op kunnen leveren, dat ‘een hoogwaardige openbaarvervoersverbinding in de vorm van een metro wenselijk wordt’, zo meldt de metronetstudie van 2007. Hiervoor bestaan verschillende mogelijkheden, waaronder een aftakking van de Noord/Zuidlijn naar Zaanstad.

Station Sixhaven
Mocht er een aftakking worden gemaakt, dan zal er ook meteen een station Sixhaven komen met totaal 4 perronsporen. Zodoende komen metro’s uit Noord en Zaandam samen na station Sixhaven, maar hoeven bij het naderen niet op elkaar te wachten. Wachten wordt bij voorkeur bij het station gedaan zodat bij uitval het bij een perron gebeurd. Daarnaast zorgt het voor extra flexibiliteit in het metronet. Bijvoorbeeld voor metro’s vanuit zuidelijke richting is het fijn dat de lijnen voor het station splitsen in het geval van een gebeurtenis (bijvoorbeeld uitval, of als er iemand uit de metro moet worden gehaald door de politie). De metro’s daarachter kunnen dan verder doorrijden in 1 van de 2 richtingen. Daarnaast is een station belangrijk als overstapstation. Hierdoor wordt het drukste Noord/Zuidlijn station Amsterdam Centraal niet extra belast.

De Sixhaven tijdens de tunnelwandeling in juni Foto is gemaakt door volger Erik Buis
De Sixhaven tijdens de tunnelwandeling in juni Foto is gemaakt door volger Erik Buis
Station Sixhaven met 4 perronsporen en aftakking richting Zaanstad. Klik <a href="http://www.noordzuidlijnkennis.net/bibliotheek/station-sixhaven-en-aftakking/" title="Station Sixhaven Kenniswebsite Noord/Zuidlijn" target="_blank">hier</a> om de tekeningen in pdf te downloaden.
Station Sixhaven met 4 perronsporen en aftakking richting Zaanstad. Klik hier om de tekeningen in pdf te downloaden.
Dwarsdoorsnede station Sixhaven ter hoogte van de zuidelijke hal. Klik <a href="http://www.noordzuidlijnkennis.net/bibliotheek/station-sixhaven-en-aftakking/" title="Station Sixhaven Kenniswebsite Noord/Zuidlijn" target="_blank">hier</a> om de tekeningen in pdf te downloaden.
Dwarsdoorsnede station Sixhaven ter hoogte van de zuidelijke hal. Klik hier om de tekeningen in pdf te downloaden.
Dwarsdoorsnede station Sixhaven. Klik <a href="http://www.noordzuidlijnkennis.net/bibliotheek/station-sixhaven-en-aftakking/" title="Station Sixhaven Kenniswebsite Noord/Zuidlijn" target="_blank">hier</a> om de tekeningen in pdf te downloaden.
Dwarsdoorsnede station Sixhaven. Klik hier om de tekeningen in pdf te downloaden.
Variant 1: Station Sixhaven met aftakking richting Zaanstad zonder mogelijkheid tot keren.
Variant 1: Station Sixhaven met aftakking richting Zaanstad zonder mogelijkheid tot keren.
Variant 2: Station Sixhaven met aftakking richting Zaanstad met mogelijkheid tot keren.
Variant 2: Station Sixhaven met aftakking richting Zaanstad met mogelijkheid tot keren.
Variant 3: Station Sixhaven met aftakking richting Zaanstad met apart keerspoor voor optimale keermogelijkheid.
Variant 3: Station Sixhaven met aftakking richting Zaanstad met apart keerspoor voor optimale keermogelijkheid.

Heeft u vragen? U kunt ze hieronder stellen.

Foto van volger

PCAL

11-12-2013 | 17:30

@Vincent: volgens mij beslist tegenwoordig het Stadsgewest Amsterdam, waar Amsterdam en haar direct aanpalende gemeenten zitting in hebben, of en wat er qua ov infrastructuur waar en wanneer geïnvesteerd wordt.

Foto van volger

vincent Blom

09-12-2013 | 19:57

Ik heb het bovenstaande gelezen en het enige dat ik wil toevoegen dat ik persoonlijk niet tot 2030 hoef te wachten voor het zover is. Welk onderdeel van het bestuur in Amsterdam e.o. beslist over het geld: de politici in de gemeenteraad, de politici in de provincie Noord-Holland en het ROA?

Foto van volger

Willem Kroon

27-11-2013 | 21:23

Als ik in de trein zit en ik zie al die mensen die graag mee willen maar niet mee kunnen wegen de overvolle treinen het volgende.
1. Om mensen zoveel als mogelijk ter wille te zijn is een aftakking naar Zaandam wenselijk.
2. Je kunt nog een halte (op de noord oever van het ij uitstappen) dan hoef je niet met het pont of met de NZ-lijn van CS naar de noordoever.
3. je krijgt een betere verdeling van reizigers nar de plaatsen waar zij heen willen.
4. minder reistijd betekent ook minder mensen in het OV-systeem
5. efficiënt vervoer geniet de voorkeur.
6. je biedt een instap mogelijkheid extra om vanuit het noorden naar Amsterdam te reizen ook voor diegenen die met het OV of eigen vervoer naar station Zaandam komen
7. Vanuit Purmerend hetzelfde graag de NZ-lijn gelijk regionaliseren met aftakkingen naar Zaandam en naar Purmerend met hun achterliggende gebieden.
8. Meer mensen via het ov laten reizen betekent minder auto’s door en voor de tunnels onder het Noordzeekanaal en IJ door.

Foto van volger

Duco Vaillant, Dienst Metro

22-11-2013 | 19:51

@Egbert Six
Klopt. Het meest lastige is inderdaad om de buitendienststelling(en) zo kort mogelijk te houden. Dat is lastig omdat er boven de sporen, onder de tunnel en direct naast de tunnel zal moeten worden gebouwd. Mocht er een station en/of aftakking komen dan is dit de grootste uitdaging.

Foto van volger

Duco Vaillant, Dienst Metro

22-11-2013 | 19:45

@rob
De tunnel is breed genoeg voor 2 sporen en een smal perron. Kortom voor deze situatie zal er meer ruimte worden gemaakt door inderdaad als het ware een tunnel naast de huidige tunnel te bouwen.

Foto van volger

Duco Vaillant, Dienst Metro

22-11-2013 | 19:43

@Alain
Stom van me. Je hebt grotendeels gelijk. Ik heb de tekst aangepast. Het inderdaad om exploitatieve redenen. Metro’s uit Noord en Zaandam komen samen na station Sixhaven, maar hoeven bij het naderen niet op elkaar te wachten. Wachten wordt bij voorkeur bij het station gedaan zodat bij uitval het bij een perron gebeurd. Daarnaast zorgt het voor extra flexibiliteit in het metronet. Bijvoorbeeld voor metro’s vanuit zuidelijke richting is het fijn dat de lijnen voor het station splitsen in het geval van een gebeurtenis (bijvoorbeeld uitval, of als er iemand uit de metro moet worden gehaald door de politie). De metro’s daarachter kunnen dan verder doorrijden in 1 van de 2 richtingen.

Qua veiligheid is een viersporig station overbodig. De kans op aanrijdingen bij het samenvoegen van twee lijnen is weliswaar groter wanneer deze samenvoeging plaats vindt voor het station dan wanneer de lijnen na het station samenvoegen maar door het beveiligingssysteem met seinen en ATB is die kans al geminimaliseerd. Wat viersporigheid daar nog aan kansreductie toevoegt bevindt zich op vele cijfers achter de komma.

Foto van volger

Manuel

22-11-2013 | 12:20

Dank je Duco voor dit interessant artikel. Ik ben benieuwd of het er ooit van komt. De plannen voor een metro naar de Zaanstreek zijn al zeer oud. Toen in de Zaanstreek woonde las ik er al over o.a. over De Weer naar Plan Kalf.

Foto van volger

Egbert Six

22-11-2013 | 08:05

Dank voor de uitgebreide reactie op mijn vraag. Een mogelijke verlenging naar Zaanstad moet zich wat mij betreft primair richten op een zo groot mogelijk aantal reizigers en niet op mogelijk iets lagere aanlegkosten. Voor zover ik begrepen heb is er op dit moment in de tunnel in de Sixhaven plaats voor een keerspoor of een (smal) middenperron. Ik vermoed dat een mogelijke verbouwing tot één van de varianten zoals hier beschreven neerkomt op een complete herbouw van het bestaande tunneldeel. Technisch gezien is dit vermoedelijk nog niet eens zo ingewikkeld omdat de tunnel relatief ondiep ligt en er niets boven gebouwd is. Grootste probleem zal de dan goed functionerende Noord Zuidlijn zijn die niet voor een paar jaar kan worden stilgelegd.
Een mooi voorbeeld van een nieuw station aan een bestaande lijn is het station Wilhelminahaven in Rotterdam. Hier was oorspronkelijk helemaal geen rekening gehouden met welke uitbreiding dan ook.

Foto van volger

Koen

22-11-2013 | 00:13

Een verlenging naar Zaandam vanaf station Noord lijkt me verstandiger (via IJdoornlaan, Buiksloterdijk, Klaprozenweg, Cornelis Douwesweg).
De exploitatie blijft eenvoudiger en goedkoper, er zijn geen ingewikkelde kunstgrepen bij Sixhaven nodig, mensen uit Zaandam hoeven niet over te stappen, meer mensen uit Noord hebben er wat aan, en meer reizigers komen langs station Noord, wat meer mogelijkheden geeft om van Noord een belangrijk stadscentrum te maken.

Foto van volger

rob

21-11-2013 | 21:28

Is het station Sixhaven wel in “ruwbouw” klaar. Is de tunnel buis daar echt zo breed dat er twee parons in kunen met vier sporen of moet er dan nog een tunnel naas gelegd worden. Ik heb daar wel gelopen met het gevoel dat het een grote ruimente is maar dat heb ik ook als ik in de tunnen van CS, vijzelgracht of rokin loop. Als ik naar Google ga zie ik wel dat het een geweldige bouwput is. Kan je een tekening posten met hoe de tunnel er nu uitziet, zodat we kunnen zien wat er nog bijgebouwd moet worden.

Foto van volger

Duco Vaillant, Dienst Metro

21-11-2013 | 19:59

@Stefan
Bedankt voor het antwoorden van de vraag van Frank.

@Frank als aanvulling op Stefan: het overstappen is of op hetzelfde perron, of via het platform van op verdeelhalniveau.

Foto van volger

Alain

21-11-2013 | 13:48

Ik snap de laatste alinea niet helemaal. Een cross-platformoverstap wordt in de regel bij twee *kruisende* lijnen ingebouwd, terwijl er hier sprake is van een *aftakking*. Dan heeft een c-p-overstap ook weinig meerwaarde – behalve vanuit exploitatief en veiligheidsoogpunt – tenzij het de bedoeling is de lijn Sixhaven-Noord als shuttlelijntje te gaan exploiteren, mocht het ooit van deze aftakking komen. Een vergelijkbare opzet van het exploitatimodel werd ook ooit gehanteerd in Berlijn met de lijnen C-I en C-II (huidige lijnen U6 en U7).

Foto van volger

Ger Vermij

21-11-2013 | 12:01

Bedankt voor de heldere update Duco.

Foto van volger

Stefan

21-11-2013 | 11:46

@Frank, als je kijkt naar de laatste afbeeldingen dan zie je dat een van de sporten van/naar Zaandam onder het bestaande NZ lijn spoor kruist. In het station liggen de perrons op hetzelfde niveau.

Foto van volger

Frank

21-11-2013 | 11:31

Ik snap het niet helemaal. Als er gesproken wordt van een aftakking dan zou ik denk dat er vanaf CS gezien na station Sixhaven een lijn afzwaait. Maar dan slaat een perron onder het perron nergens op. Er wordt echter ook gesproken over een overstapstation. In dat geval begrijp ik dat er twee stations boven elkaar komen te liggen. Begrijp ik dit goed? Maar is Sixhaven dan het eindpunt?

15
reacties van 12 volgers
Meest actief in deze discussie
Duco Vaillant, Dienst Metro 4
Frank 1
Stefan 1
Ger Vermij 1
Alain 1

Bijdragen Metro en Tram

Gerelateerde artikelen

Het eerste Oost/Westlijn-station bestaat al&#8230;
13 december 2017 : Duco Vaillant

Het eerste Oost/Westlijn-station bestaat al…

Duco Vaillant : Metro en Tram 13 december 2017
Nieuwe borden met reisinfo (vrijwel) overal geplaatst
13 oktober 2017 : Renske van Bers

Nieuwe borden met reisinfo (vrijwel) overal geplaatst

Renske van Bers : Metro en Tram 13 oktober 2017
Hoe gaat het met de petitie ‘Begin met de Oost/Westlijn in Amsterdam’?
9 oktober 2017 : Renske van Bers

Hoe gaat het met de petitie ‘Begin met de Oost/Westlijn in Amsterdam’?

Renske van Bers : Metro en Tram 9 oktober 2017
Het laatste nieuws over station Sixhaven
30 augustus 2017 : Duco Vaillant

Het laatste nieuws over station Sixhaven

Duco Vaillant : Metro en Tram 30 augustus 2017