Gemeente
Amsterdam

Dit is een gearchiveerde versie van de website wijnemenjemee.nl, waarop je de bouw van de Noord/Zuidlijn kon volgen. Deze kennis is nog wel beschikbaar, maar je kunt dus geen reactie meer achterlaten.
Brutalen hebben De Halve Wereld boven station Waterlooplein
6
3 maanden geleden
Tim :
Zou graag weten of iemand nog beeld materiaal heeft van de gesloten ruimtes en ...

Brutalen hebben De Halve Wereld boven station Waterlooplein

Marlo de Kat : Metro en Tram 5 juli 2018 Oostlijn

Na de aanleg van de metrotunnel tussen station Amstel en CS is in de Nieuwmarktbuurt – niet zonder slag of stoot – het oude stratenpatroon hersteld en zijn boven het metrospoor veel nieuwe woningen gebouwd. Zo staat boven station Waterlooplein een bijzonder complex: De Halve Wereld. “Ja, die naam komt van het spreekwoord”, vertelt Marijke Storm, bewoonster van het eerste uur.

Tijdens de aanleg van de Oostlijn in de jaren ’70 werd er flink huisgehouden in de stad: doordat de tunnel gebouwd werd met caissons moesten er bovengronds veel gebouwen en woningen wijken. Ook was het al in de jaren ’60 de bedoeling van de gemeente dat er een rigoureuze stadsvernieuwing plaats zou vinden, met een hoofdrol voor werken in de stad en wonen in de regio. Voor de Nieuwmarkt en Waterloopleinbuurt gold toen een ‘wederopbouwplan’, niet voor herstel van de woonbuurt, maar voor kantoren, hotels en een brede weg dwars door de buurt.

Cityvorming

Marijke Storm is planoloog en bewoner van De Halve Wereld: “Ik steunde de actievoerders die tegen deze ‘cityvorming’ waren. En daar kwam dus ook nog de aanleg van de metro bij. Op zich waren we daar niet tegen, maar wel tegen de afbraak van woningen en leegloop van de buurt. Op de lege plekken die de bouw van de metro zou achterlaten, wilden wij dat nieuwe woningen werden gebouwd. Het afblazen van de snelweg door de Nieuwmarktbuurt in 1972 was de eerste stap in de goede richting, maar toen waren we er nog niet.”

Marijke voor CS: “Na de bouw van woningen boven de metro is de Nieuwmarkt-/Waterloopleinbuurt een sprankelende en gemengde buurt geworden met jongeren, ouderen, studenten, gepensioneerden en gezinnen. Wonen en werken door elkaar. Dat geeft leven aan de stad, zowel overdag als ’s avonds.”
Marijke voor CS: “Na de bouw van woningen boven de metro is de Nieuwmarkt-/Waterloopleinbuurt een sprankelende en gemengde buurt geworden met jongeren, ouderen, studenten, gepensioneerden en gezinnen. Wonen en werken door elkaar. Dat geeft leven aan de stad, zowel overdag als ’s avonds.” Foto Gé Dubbelman

Andere stad

Marijke vervolgt: “De Nieuwmarktstrijd ging over het behoud van een ‘andere’ stad, met het oude stratenpatroon en wonen in de historische stad. En dan heb ik het niet over grootschalige gebouwen, maar over een kleinschalige oude stadsbuurt. De protesten tegen de afbraak van woningen gingen hierover, over wat voor stad we wilden zijn. Toen ging het stadsbestuur ‘om’ en beloofden zij dat er direct na de aanleg van de metrobuis weer woningen gebouwd zouden worden. Deze belofte hield stand en – best bijzonder – in samenwerking met architecten en bewoners en woningcorporaties.”

Bouwen voor de buurt

Het was de tijd van ‘bouwen voor de buurt’, dus het programma voor woningbouw werd afgestemd op de mensen die in de buurt hadden gewoond of woonden.  Marijke: “Hierdoor ontstond er een grote variatie aan nieuwbouw en werden de ‘gaten’ in de buurt gevuld met voornamelijk sociale woningbouw. Zo ook bij het Waterlooplein. Hier bouwde Woningbedrijf Amsterdam, nu Ymere, in 1983/1984 118 woningen boven het metrostation. Het kreeg de naam ‘De Halve wereld’, met een knipoog naar dat bekende spreekwoord!”

De Oostlijn is grotendeels met de caissonmethode gebouwd. In de Waterlooplein- en Nieuwmarktbuurt zijn vele woningen gesloopt. Hier op de Weesperstraat was dat niet nodig. Bron: Stadsarchief Amsterdam.
De Oostlijn is grotendeels met de caissonmethode gebouwd. In de Waterlooplein- en Nieuwmarktbuurt zijn vele woningen gesloopt. Hier op de Weesperstraat was dat niet nodig. Bron: Stadsarchief Amsterdam. Bron: Stadsarchief Amsterdam

Halve Wereld hangt boven het station

Ook de constructie en het beheer kennen een speciale geschiedenis. Marijke: “Het wooncomplex hangt als het ware boven de metrotunnel en boven het station.” Marijke wijst vanaf haar voordeur de verticale funderingsbalken aan waar het complex aan hangt. “Op de metro en het station kun je niet funderen, dus de fundering is naast de metrotunnel gemaakt.” Een bijzonder ontwerp dat uitgebreid wordt beschreven in de oorspronkelijke brochure van De Halve Wereld.

Zelfbeheerorganisatie

Marijke: “Wij beheren als bewonersvereniging het complex al vanaf het begin. We zijn een zelfbeheerorganisatie, die alle taken van een corporatie uitvoert. Zo innen we de huren, doen we het groenonderhoud en hebben een ruimte waar we vaak samen eten of iets organiseren. Ook het onderhoud regelen we zelf, we reserveren voor planmatig onderhoud en doen kleine klussen zelf. Het schept een band tussen bewoners wat het leven hier heel aangenaam maakt. Het sociale gedachtegoed dat zo kenmerkend is voor ‘De Halve Wereld’ heerst dus nog steeds.”

Marijke Storm voor de oude metrotoegang in de Nieuwe Amstelstraat (1986). “Het dak boven deze toegang was rond, maar een verhuiswagen reed een deel eraf. Toen is het dak ingekort.”
Marijke Storm voor de oude metrotoegang in de Nieuwe Amstelstraat (1986). “Het dak boven deze toegang was rond, maar een verhuiswagen reed een deel eraf. Toen is het dak ingekort.” Foto Gert Schutte

Meer lucht voor de stad

Eén ding moet Marijke nog van het hart. “Ik probeer me vaak voor te stellen hoe Amsterdam eruit zou zien als het Centraal Station niet aan het IJ was gebouwd, maar op de plek van Station Zuid. Daar wilde de gemeente Amsterdam in de 19e eeuw eigenlijk het station bouwen. Als het station in Zuid was gebouwd, dan was daar vast een stationswijk omheen gekomen. En in de oude stad zou de relatie tussen de stad en het water, het open Havenfront, nog steeds bestaan. Dan waren verkeersdoorbraken door de historische stad ook minder nodig geweest en zouden er minder verkeersproblemen in Amsterdam zijn. Door de locatie van CS lopen alle trams, bussen, metro’s , dwars door de oude binnenstad, ze komen als een trechter samen. Eind juli ontstaat er een nieuwe situatie met de komst van de Noord/Zuidlijn. Ik hoop dat dat meer lucht gaat brengen voor de bewoners in de binnenstad.”

Heeft u vragen? U kunt ze hieronder stellen.

Foto van volger

Tim

18-07-2018 | 22:46

Zou graag weten of iemand nog beeld materiaal heeft van de gesloten ruimtes en toegangen van station Waterlooplein. Zijn deze ruimtes nog begaanbaar (bijvoorbeeld de trap/lift bij de fietsenmaker)?

Foto van volger

Antje

06-07-2018 | 11:47

>>De Oostlijn is grotendeels met de caissonmethode gebouwd, waardoor veel woningen gesloopt moesten worden

Deze foto is een overzicht van de WIbautstraat, daar was bouwruimte genoeg en is er niets gesloopt. De krottensloop was vooral waar de buis naar het Centraal moest buigen en onder de buurten door moest. Er was niets waardevols aan die huizen, te klein, te oud. Waardeloos. Beter zou men nu alsnog het meeste van die vroeg 20-e eeuwse buurten volledig plat maken. Niet alles binnen de A10ring is een monument. Zelfs veel binnen de Singelgracht is maar zozo en zeker niet van Herengracht niveau.

Foto van volger

Antje

06-07-2018 | 11:41

@Jeroen

Er is gewoon huuropzegging, onteigening en later een uitzettingsprocedure gevolgd. Niemand heeft echt hoeven lijden. De meeste bewoners waren al lang vertrokken en de meeste huizen waren daarna gekraakt.

Foto van volger

Jeroen

06-07-2018 | 10:59

Dit komt op mij over als het rechtpraten van een misdaad. Mensen zijn toen uit hun huizen gedwongen door gewapende mannen (politieagenten). Dat een stadsbestuur blind is voor de bevolking zal te maken hebben met ego en prestige, maar dat je als politieman die bewuste ochtend van 24 maart 1975 zonder gewetensnood naar je werk kon gaan in de wetenschap dat je mensen uit hun huizen ging sleuren, is gewoonweg beangstigend. Toen men dat in Zimbabwe deed, sprak de hele wereld er schande van. Het enige verschil is compensatie in de vorm van die betonblokken…

Foto van volger

Peter

06-07-2018 | 09:13

Die uitgang kwam uit in de vide boven het noordelijke uiteinde van het perron. Om die vide heen kon je naar de stationshal en de trap/roltrap/lift lopen met zicht op het perron. Maar de route langs de vide is nu dichtgezet met een gebogen wand en in de afgelopen renovatie betegeld. Aan de andere kant van het blok, aan de zijde van het Waterlooplein zit nu een fietsverhuur in de afgesloten ingang. De reden dat die gesloten is? Het was een hele rustige uitgang. Dan kun je wel raden wat er gebeurde. Junks, zwervers, vervuiling en een niet te harden pislucht. 

Foto van volger

Ruben

06-07-2018 | 07:54

Leuk hoe die jaren 70 bouw toch een heel verhaal erachter heeft. Ik wist niet dat de Nieuwe Amstelstraat ooit een metro-ingang had. Waar kwam die in het station uit en waarom is die gesloten? 

6
reacties van 5 volgers
Meest actief in deze discussie
Antje 2
Ruben 1
Peter 1
Jeroen 1
Tim 1

Bijdragen Metro en Tram

Gerelateerde artikelen

Update bovengrondse stations stationsrenovatie Oostlijn
16 augustus 2018 : Susanne Visser

Update bovengrondse stations stationsrenovatie Oostlijn

Susanne Visser : Vervoerregio Amsterdam 16 augustus 2018
Renovatie Oostlijn: Nog steeds signaalstoringen bij proefplafonds
6 augustus 2018 : Susanne Visser

Renovatie Oostlijn: Nog steeds signaalstoringen bij proefplafonds

Susanne Visser : Vervoerregio Amsterdam 6 augustus 2018
Renovatie station Weesperplein: complex met een harde einddatum
18 juli 2018 : Marlo de Kat

Renovatie station Weesperplein: complex met een harde einddatum

Marlo de Kat : Vervoerregio Amsterdam 18 juli 2018
Als de metro stopt, gaan wij nog even door met de renovatie Oostlijn
3 juli 2018 : Susanne Visser

Als de metro stopt, gaan wij nog even door met de renovatie Oostlijn

Susanne Visser : Vervoerregio Amsterdam 3 juli 2018